تورم و راهکار هایی برای مبارزه با آن

تورم در لغت به معنی متورم شدن است اما در علم اقتصاد به بالارفتن غیر متناسب قیمت ها گفته می شود. اگر بخواهیم تعریف دقیق تری از تورم داشته باشیم باید بگوییم تورم در واقع بالا رفتن بی‌رویه ی قیمت اجناس و خدمات بدون پشتوانه و بدون برنامه‌ریزی دانست که در پی آن کاهش قدرت خرید به وجود می آید و تعادل میان تقاضا برای محصولات با نقدینگی موجود برای خرید محصولات را از بین میبرد.جالب است بدانید قبل از آنکه مشکل تورم در اقتصاد جامعه بطور کامل نمایان شود علائم و نشانه های پیدایش آن بروز می‌کند، برای مثال قیمت‌ها پی در پی افزایش یافته و روند مشخصی ندارند.به شکلی که اضطرابی غیر قابل تصور بر بازار حاکم می‌شود. اگر این مشکل به وجود آید هیچ چاره‌ای برای کنترل و مهار کردن رشد ناموزون قیمت‌هاوجود نخواهد داشت. در این صورت با وجود چنین شرایطی مردم در برابر نشانه های این بیماری بطور طبیعی واکنش نشان می‌دهند و در نتیجه نوعی زیاده‌ خواهی بر فرهنگ و رفتار تولید و مصرف مردم حاکم می‌شود.

چگونه تورم را اندازه گیری کنیم؟

برای به دست آوردن و محاسبه ی مقدار تورم در یک جامعه؛ در بازه‌های زمانی تعیین شده که احتمال دارد هفتگی، ماهانه یا سالیانه باشند؛ قیمت تمامی کالاها و خدمات را در کل کشور بررسی کرده و اعلام می‌نمایند. که البته دقیق‌ ترین و قابل استناد ترین دوره اندازه‌ گیری تورم، دوره‌های کوتاه مدت هفتگی است. دولت‌ها موظف اند با رصد کردن دقیق قیمت‌ها در طول هر هفته، تورم را مورد سنجش قرار بدهند. برای بدست آوردن نرخ تورم ماهانه باید میانگین تورم در طول چهار هفته ی متوالی را محاسبه کرد. به همین روال با گرفتن میانگین از نرخ تورم 12 ماه سال، میانگین نرخ تورم سالانه محاسبه خواهد شد.

دلایل به وجود آودن تورم چیست؟

عوامل بسیار زیادی بر ایجاد تورم و افزایش نرخ آن تاثیر گذار است. همان ‌طور که میدانید، به طور کلی کاهش عرضه یا افزایش تقاضا دلیل ایجاد تورم می باشد؛ بر این اساس باید دلایلی که باعث کاهش عرضه یا افزایش تقاضا می‌شود را در ایجاد تورم بررسی نمود.از دلایل دیگر می توان به کسری بودجه دولت اشاره کرد چرا که این مورد باعث کاهش عرضه یا افزایش تقاضا می شود. قطعا متکی بودن ایران به نفت هم میتواند از دلایل اصلی ایجاد تورم باشد چرا که در صورت نوسانی شدن قیمت ها درآمد کشور را در وضعیتی بی ثبات قرار می دهد.بالا بودن هزینه ها و مالیات برای تولید کننده ها نیز از دلایل اصلی پیشرفت تورم می باشد به دلیل اینکه باعث ضعیف تر شدن صنعت می شود و در پی آن فشار های زیادی را بر حوزه ی تجارت وارد می کند.

راه کارهایی برای مقابله و مبارزه با تورم

جلوگیری کردن از رشد بی‌ رویه ی نقدینگی در کشور؛ با بررسی محاسبات کارشناسانه بهترین میزان رشد سالانه نقدینگی در کشور ایران چیزی در حدود ۱۰‌درصد می باشد و افزایش آن تا حداکثر ۲۰‌درصد در شرایط خاص نیز قابل قبول است و البته تورم‌ زا می باشد ولی در حد بحرانی خطر زا نخواهد بود.

گرفتن معادل مبلغ چک ‌پول‌های واگذار شده به بانک‌ها از طرف بانک مرکزی و بلوکه کردن این پول ها برای جلوگیری از رشد نقدینگی از این طریق.

به اجرا درآوردن قوانینی در مورد وجوه دولتی در بانک‌ها و بلوکه کردن ۸۸‌درصد آن ها به جهت جلوگیری کردن از رشد نقدینگی از این راه.

کمتر کردن هزینه‌ های بی فایده ی دولت به منظور کم کردن کسری بودجه با اجرای انضباط مالی در دولت بسیار موثر است.

افزایش حقوق کارمندان به صورت پلکانی با نرخی پایین تر از نرخ تورم، به دلیل این که از طرفی می بایست حداقل‌های حقوق زیر خط فقر را افزایش داد و از سوی دیگر افزایش حقوق برابر با میانگین تورم در سال خود نیز از موارد تورم زا است، افزایش حقوق خانوارهای زیر خط فقر غیر قابل اجتناب است و تورم ناشی از آن را باید به جان خرید.

برای کم تر کردن آثار تورمی وارداتی می بایست تولید آنها را در داخل افزایش داد که یک اقدام بلندمدت به حساب می آید و در کوتاه‌ مدت جبران ‌ناپذیر می باشد و چاره‌ای جز آن وجود ندارد.

قرار دادن ناظرین بر مصرف وجوه بانک که به صورت تسهیلات در اختیار پروژه های بسیار زود بازده قرار می‌گیرد، به جهت جلوگیری کردن از سرازیر شدن این وجوه به سمت دلالی و خرید مسکن و زمین که یکی از دلایل کنونی افزایش تورم در ایران است.

اختصاص دادن منابع پروژه های عمرانی بر طبق قانون بودجه ۸۷ به پروژه هایی که تا پایان ۸۷ به بهره‌ب رداری کامل می‌رسند.

اختصاص دادن کامل منابع پروژه های عمرانی کمتر از سقف تصویب شده که موجب کمتر شدن روز افزون تزریق نقدینگی می‌شود.

خودداری کردن از ایجاد هر‌گونه پروژه جدید عمرانی از طرف دولت برای مدتی کوتاه.

به راه انداختن صندوق یا بانک سرمایه‌گذاری هلدینگی با استفاده از ذخایر ارزی به جهت اعطا کردن تسهیلات ارزی به سرمایه ‌گذاران بخش‌ های خصوصی، از جمله به تولید‌کننده هایی که کمتر از ظرفیت تولید و اشتغال کار می‌کنند تا از طرفی تولید آن ها افزایش بیابد و از طرفی دیگر اشتغال نیز افزایش پیدا کند.

سرازیر کردن بیشتر ارز به بازار های متنوع از سوی بانک مرکزی به جهت جلوگیری کردن از بیشتر شدن قیمت ها آن در بازار و حرکت کند و تدریجی به سمت کاهش قیمت ارزی به طوری که شوک به بازار وارد نشود و موجب کاهش صادرات نشود.

خودداری رییس جمهور در سفرهای استانی از دادن وعده‌هایی دروغین که انتظارات مردم را افزایش می‌دهد.

انتشار پیام‌های مثبت ضد‌تورمی با عملکردی کاربردی و علمی به جهت کاهش انتظارات تورمی همانند همان کاری که مجلس هفتم با قانون تثبیت قیمت ۹ قلمی کالاهای دولتی در سال ۱۳۸۳ انجام داد و تاثیر روانی ناشی از آن سبب کم شدن نرخ تورم در سال ۱۳۸۴ شد ودر پی آن نرخ تورم را یک ساله کاهش داد.

باید سود سپرده گذاری ها رقابتی بشوند چون در شرایط فعلی و تا قبل از کم شدن نرخ تورم به هیچ عنوان نبایست اقدام به کاهش نرخ بهره بانکی نمود. به علاوه ی آن پیشنهاد می شود سود سپرده‌های بلند مدت را به شکل رقابتی معین کرد. البته بانک مرکزی لازم است برای سپرده‌های ۵ساله ی خود سقف سود ۲۰درصدی را مشخص کند و بانک‌ها را مجاب به رقابت درهمین محدوده ی ۲۰ درصدی نماید.

افزایش و گسترش زیرساخت‌های تولیدات خانگی بسیار مهم است چرا که بخش بزرگی از نقدینگی مردم می‌تواند به هدف تامین ماشین ‌آلات بزرگ و مواد اولیه ی بخشی از تولیدات و عناصر موردنیاز کارخانه های تولیدی بزرگ یا متوسط قرار گیرد. با به وجود آوردن این زمینه‌ها دولت علاوه بر کم تر کردن نرخ بیکاری، توزیع درآمد و اشتغال با سرازیر کردن نقدینگی به چرخه ی تولید خواهد توانست کنترل افزایش تورم را در دست بگیرد.

توسعه عمودی املاک واجد شرایط بسیار کمک کننده خواهد بود. فرهنگ‌ سازی و تبلیغ برای گسترش املاک عمومی در بخش‌ های خصوصی می‌تواند در عین حال هم به جمع‌ آوری نقدینگی کمک کند و هم تولیدات مسکن را در سطح کشور افزایش دهد. در این خصوص دولت می‌تواند به سرعت هرچه تمام‌ تر مجوزهای مورد نیاز را برای ساخت طبقاتی اضافی در طبقات موجود ساختمان‌های مسکونی واجد شرایط صادر و جریان آن را با کم تر کردن بوروکراسی اداری سرعت بخشده تا نقدینگی‌های عمومی به سوی تولید مسکن سرازیر بشوند. بنا بر این باید در یک مدت زمان یک ‌ساله ساخت طبقات اضافی انجام شود و متعاقب آن اسناد لازم صادر گردد.