مدیریت بحران

سلام عرض میکنم خدمت همراهان عزیز وبسایت آدام مرادی در این مقاله سعی داریم به موضوع مدیریت بحران بپردازیم و تعریف دقیقی از بحران و مدیریت استراتژیک در شرایط بحرانی ارائه دهیم. مدیریت بحران مفهومی است که سازمان ها بیش از هر زمانی به آن پرداخته اند و دولتمردان و سیاستمداران نیز برای کاهش شدت و اثر مخاطرات خود، از موضوعات مرتبط به مدیریت بحران استفاده می کنند. در ادامه ی این موضوع نیز انواع گوناگونی از مدیریت بحران ارئه شده است و روش های استراتژیک کارآمد در وضعیت بحرانی مورد مطالعه قرار گرفته اند. در آخر این مقاله نیز می توانید دیدگاه و نظرات خود را با ما به اشتراک بگذارید.

مدیریت بحران چیست

بحران، شرایطی اجتناب ناپذیر در زندگی ما انسان ها می باشد. بحران ها در ماهیت خودشان بستر شكل گیری تهدیدها و فرصت هایی می باشند که بر حسب نوع، شدت و گستره ی محیطی بحران، قابلیت این را دارند که نظام سیاسی و مدیران حاکم را در شرایط بسیار سخت و پر خطر قرار بدهند. در شرایط بحران، فعالیت های خبری و رسانه ای از چنان اهمیتی برخوردار است که همه چیز تعیین کننده می شود: زمان، تصویر، لحن، ادبیات و واژه. پس طبق آنچه که در این شرایط از حساسیت و اهمیت ممتازی برخوردار می شود، مدیریت شرایط بحرانی و مدیریت استراتژیک در مواقع بحرانی اتفاق می افتد. مدیریتی که بتوانید با دقت و هوشیاری استراتژیک، با بحران های موجود و تبعات ناشی از آن مقابله کنید و عملکرد پیش بینی شده ی خودتان را به مرحله ی اجرا بگذارید. همچنین نوع عملکرد، استراتژی و هدف استراتژیک رسانه نیز بر عملکرد رسانه در بحران ها تأثير گذار است. به بیانی دیگر، میزان اعتقاد به هر یک از عملکرد ها و روش ها، نوع مقابله با مشکلات و سمت و سوی رسانه ها در بحران را تعیین می کند و بی شک، تولید و انتشار اخبار از نوع نگاه دست اندرکاران رسانه ها و راهبرد ها و عملکردشان به آن، تأثر می پذیرد.

بحران به معنای ، سرگشتگی، نقطه عطف، سختی و پریشان حالی می باشد. بحران یک شرایطی می باشد که نظم سیستم اصلی یا قسمت هایی از آن سیستم های فرعی را تخریب کرده و انسجام آن را بر هم می زند؛ به بیانی دیگر، بحران اتفاقی است که در اثر رویداد ها و عملکردهای مشخص و انسانی به طور اتفاقی به وجود آمده و سختی و خسارت را به یک سیستم یا جامعه ی انسانی وارد می آورد و بر طرف کردن آن احتیاج به اقدامات و عملیات اضطراری و فوق العاده دارد.

خصوصیات ذکر شده در زیر به وسیله ی واینرو كان بيان شده اند که به شناخت بهتر بحران کمک می کنند:

  1. بحران معمولا یک نقطه ی چرخش در سلسله ای از رویدادها و عملیات هاست؛
  2. وضعیتی که در آن ضرورت تصمیم گیری و عمل در اندیشه طراحان و عوامل درگیر بسیار بالاست؛
  3. بحران یک تهدید واقعی برای هدف ها و مقاصد عوامل در گیر است؛
  4. بحران نتایج مهمی به دنبال دارد که عواقب آن، آینده روابط طرف های درگیر را معین می کند؛
  5. بحران مولود تعاطی تعدادی از وقایعی است که از ترکیب آنها شرایط جدیدی به وجود می آید؛
  6. مرحله ای زمانی که در آن شکی درباره تخمین وضعیت و راهکارهای مهار آن افزایش می یابد؛
  7. بحران یک مرحله زمانی با وضعیتی است که در آن کنترل رخدادها و تأثیر آنها کاهش می یابد؛
  8. بحران یک وضعیت اضطراری است که در آن تشویش و نگرانی عوامل تصمیم گیرنده افزایش می یابد؛
  9. در وضعیت بحرانی معمولا آگاهی و اطلاعات مورد نیاز تصمیم گیرندگان ناقص و ناکافی است؛
  10. در وضعیت بحرانی عوامل زمان علیه عوامل درگیر عمل می کنند؛
  11. در بحران، روابط بین عوامل دگرگون می شود؛
  12. در وضعیت بحرانی تنش بین عوامل افزایش می یابد.

بحران از زاویه های مختلف دارای تعاریف گوناگونی می باشد ولی به نظر بسیاری از کارشناسان بحران عبارت است از هر حادثه با وضعیتی که حالتی فوق العاده دارد و در هر کشوری که روی دهد، آن کشور را از حالت تعادل خارج می کند و برای برطرف کردن آن نیاز به اقدامات اضطراری، اساسی و فوق العاده است.

در حالت کلی می شود نتیجه گرفت که بحران یک اختلال است که از جهت سطح، كل سیستم و از جهت نوع فیزیکی یا نمادی، سیستم را مورد تهدید قرار می دهد. بدین ترتیب بحران ممکن است به دو گونه ی مختلف در جامعه به وجود بیاید؛ یکی بحران در زمانی که کل سیستم از جهت مادی و فیزیکی تحت تأثیر قرار گرفته است و حيات آن به مخاطره افتاده است و دوم آنکه سیستم از لحاظ مسائل اعتبار و حیثیت اجتماعی و بطور نمادین دچار بحران گردیده، و به ورطه سقوط کشانیده شده است. بحران، بقای جامعه و مشروعیت آن را متزلزل ساخته و موجب فروپاشی یا تغییرات بنیادی در آن می گردد. در حوزه های مختلف علوم سیاسی، مفهوم بحران با معانی گوناگونی چون پریشانی، وحشت، فاجعه، مصیبت، خشونت بالقوه و بالفعل و یا به عنوان نقطه عطفی در تصمیم گیری استفاده شده است.

مدیریت بحران به معنای هماهنگ سازی آگاهانه مجموعه تلاش ها، همراه با استفاده حداکثری از ظرفیت های انسانی، فنی، مالی و غیر مالی با رویکرد طراحی و به کارگیری مجموعه ای از برنامه ها و فعالیتهای مختلف در قبل، حین و بعد از بحران است به صورتی که حداکثر کارایی و اثربخشی عملیات امداد و نجات در حوادث و سوانح حاصل شود.

مدیریت بحران به عنوان فرایندی نظام یافته تعریف می شود که طی این فرایند، سازمان تلاش می کند بحران های بالقوه را شناسایی و پیش بینی کند، سپس در مقابل آنها اقدامات پیشگیرانه انجام دهد تا اثر آنها را به حداقل برساند. محققان هر کدام بر یک عنصر خاص از اجزای فرایند مدیریت بحران تمرکز کرده اند، و تحقیق هایی را درباره آن انجام داده اند.

مدیریت بحران یک چرخه دارد…

همانگونه که مشاهده می شود، فعالیت های مدیریت بحران در چهار مرحله پیشگیری، آمادگی، مقابله و بازسازی قابل دسته بندی هستند. در ادامه فعالیت های عمده مراحل چهارگانه مدیریت بحران را بررسی می کنیم. در واقع چرخه مدیریت بحران شامل مراحل زیر است:

پیشگیری: اقدامات با هدف جلو گیری از وقوع مخاطرات یا کاهش آثار زیانبار آن. پیشگیری شامل كليه اقداماتي است كه موجب پيشگيري از بحرانها وجلوگيري از اثرات مخرب آن بر جامعه ميشود .لازم به ذكر است بخش پيشگيري از اهم فعاليتهاي چرخه مديريت بحران محسوب ميگردد اقداماتي همچون قوانين مربوط به كاربري زمين كه نحوه گسترش شهرها رامشخص نموده وباعث عدم گسترش شهرها در مكان هاي آسيب پذير مي شود از جمله اين فعاليت ها مي باشد.

اقداماتی برای افزایش توانایی در انجام مراحل مختلف مدیریت بحران. آمادگی شامل جمع آوری اطلاعات، پژوهش، برنامه ریزی، ایجاد ساختارها، آموزش، تأمین منابع، تمرین و مانور است. شامل كليه عمليات واقداماتي است كه افراد ويا ارگان ها راقادر به انجاع عكس العمل سريع وكار آمد در مواقع بروزبحران ها مي نمايد. اين اقدامات ميتوانند تهيه يك برنامه ضد بحران ،برآورد دقيق منابع وهمچنين آموزش كاركنان باشد نكته اينكه بخش مربوط به آمادگي شامل دوزير بخش الف)اخطاررساني و ب)تهديد خطر مي باشد كه اولي شامل زماني است كه خطر بحران تشخيص داده شده ولي زمان وقوع آن در محل خاص هنوز مشخص نمی باشد ولی در اخطاررسانی علاوه براينكه محل وقوع خطر مشخص گرديده مكان آن نيز مشخص است.

مقابله

ارائه ی خدمات اضطراری و فوق العاده در پی وقوع بحران می باشد با هدف حفاظت از منابع مختلف در جلو گیری از گسترش خسارات، مقابله با حوادث بحرانی شامل شناسایی دامنه بحران، ریشه یابی عوامل ایجاد بحران، استفاده از ابزارهای انسانی، اطلاعاتی و فیزیکی مورد نیاز برای مقابله با بحران است. فعاليتهاي مربوط به امدادرساني كه در جهت حفاظت از جان مردم وتاسيسات ودارائي هاي موجود ميباشد را مقابله مي گويند. در اجراي عمليات مقابله زمان تاثيرمستقيمي در كاهش ميزان آسيب هاي وارده براثر سوانح رادارد؛ اقداماتي از قبيل فعال نمودن سيستمهاي ضدبحران ،عمليات جستجو ونجات ،تمهيدات اضطراري براي غذا ،سرپناه وكمكهاي پزشكي ،بررسي ،ارزيابي وبرآورد واقدامات مربوط به تخليه جمعيت همگي جزو برنامه ها وفعاليتهاي بخش مقابله می باشد.

بازسازی

برگرداندن شرایط یک سازمان آسیب دیده به حالت اولیه ی خودش پس از بحران به شرایط اولیه با در نظر داشتن مشخصه های سازمان موفق و کلیه ضوابط ایمنی. اين بخش از چرخه مديريت بحران شامل تمامی عمليات واقداماتي است كه به منظور عادي سازي شرايط در زمان پس از بحران صورت گرفته است اين قسمت از چرخه معمولاً با بهسازی نيزهمراه مي باشد در اين بخش اقداماتي همچون برقراری دوباره ی سرويس ها وخدمات ضروری ،استقرارمجدد خانه های قابل تعمير وساير ساختمان ها و تاسيسات ،تهيه ی مسكن موقت ،اقداماتی كه جهت ياری دادن به جسم وروان افراد مصيبت ديده انجام مي شود واقدامات بلند مدت شامل جايگزينی تاسيسات زير بنایی وهمچنين ساختمان هايي كه در اثر وقوع بحران نابود شده اند صورت ميگيرد.

در صورتی که شما تمامی موارد موجود در این چرخه را رعایت کنید می توانید اطمینان حاصل کنید که با هرگونه بحرانی به بهترین شکل ممکن مقابله کرده اید.ساختار کلی مدیریت بحران در این مقاله به شما دوستان عزیز نشان داده شده است حال با توجه به سیستم منحصر به فردی که شما در آن قرار گرفته اید باید این موارد را با سلیقه ی خودتان تکمیل کرده و به کار بگیرید. امیدواریم که این مقاله نیز برای شما همراهان گرامی مفید واقع شده باشد. در صورت تمایل این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید تا با این کار از ما حمایت کرده باشید.